Những nhân vật không thể thiếu trong thị trường chứng khoán
Trải qua hàng trăm năm lịch sử hình thành, thị trường chứng
khoán đến nay vẫn không ngừng phát triển và ngày càng khẳng định là một kênh
huy động vốn hữu hiệu của nền kinh tế. Cùng với những tiến bộ của khoa học kỹ
thuật và yêu cầu sự đa dạng trong các hoạt động đầu tư đến nay nhiều loại thị
trường đã ra đời với các hình thức tổ chức thị trường từ đơn giản (thị trường
chứng khoán phi tập trung)
Thị trường chứng khoán không thể thiếu những thành viên hoạt
động của mình. Khi đề cập đến các hình thức tổ chức thị trường không thể không
nhắc đến vai trò của các chuyên gia và các nhà tạo lập thị trường trong việc tạo
lập sự công bằng, hiệu quả và trật tự trên mỗi thị trường này.
Vai trò của chuyên gia chứng khoán trên thị trường chứng
khoán giao dịch tập trung. Mục tiêu của các Sở giao dịch là tạo lập một môi trường
giao dịch chứng khoán an toàn và hiệu quả, trong đó các nhà đầu tư phải được đối
xử công bằng, được cung cấp thông tin tương xứng nhằm hỗ trợ kịp thời cho các
quyết định đầu tư. Trên thị trường chứng khoán giao dịch tập trung, chuyên gia
chứng khoán là những người hoạt động chuyên môn nhằm duy trì sự công bằng, cạnh
tranh và hiệu quả về một loại chứng khoán đã niêm yết.
Ngoài ra, các chuyên gia còn là sự kết nối giữa các nhà mô
giới với các lệnh mua bán trên thị trường chứng khoán, hỗ trợ các giao dịch được
thực hiện an toàn và hiệu quả. Một giao dịch được thực hiện khi giá cả đã hợp
lý, để đạt được mức giá hợp lý thì các lệnh đều phải chuyển qua các chuyên gia
phụ trách.
Vai trò là đại lý của các nhà mô giới: công việc của chuyên
gia là thực hiện lệnh cho các nhà mô giới đối với loại chứng khoán mà họ phụ
trách. Nếu một khách hàng tiến hành đặt lệnh thông qua nhà mô giới, trong trường
hợp lệnh giới hạn không thể thực hiện được, nhà mô giới sẽ chuyển lệnh này sang
các chuyên gia, các chuyên gia sẽ trở thành người đại diện cho nhà mô giới đối
với lệnh đó tại sàn giao dịch.
Vai trò là nhà đấu giá: trong toàn bộ phiên giao dịch, các
chuyên gia sẽ đưa ra một mức giá chào mua – chào bán tốt nhất, trên cơ sở đó đến
đầu mỗi phiên giao dịch họ thiết lập một mức giá giao dịch hợp lý đối với từng
loại chứng khoán trên cơ sở cung – cầu về loại chứng khoán đó. Hoạt động này nhằm
bảo đảm trật tự thị trường đối với từng loại chứng khoán mà họ phụ trách, đồng
thời hạn chế sự dao động về giá cả của chứng khoán đó.
Vai trò là nhà kinh doanh: các chuyên gia thực hiện giao dịch
tại một mức giá nằm trong khoản giá chào mua cao nhất và giá chào bán thấp nhất.
Họ là người chịu trách nhiệm giảm thiểu sự chênh lệnh mua và lệnh bán. Việc mua
và bán này được thực hiện theo hướng của thị trường cho đến khi sự chênh lệch
được cân bằng trở lại.
Trong trường hợp xảy ra biến cố về lệnh, về giá cả…tại thị
trường giao dịch tập trung, vai trò của các chuyên gia trở nên rất quan trọng
trong việc chủ động điều chỉnh các biến cố về trạng thái cân bằng và ổn định.
Vai trò của các nhà tạo lập thị trường trên và thị trường phi tập trung. Nhà tạo
lập thị trường là người thực hiện chức năng duy trì thị trường cho một loại chứng
khoán. Chẳng hạn, đối với chứng khoán A là chứng khoán không niêm yết và được
mua bán lại trên thị trường phi tập trung.
Để có thể trở thành một nhà tạo lập thị trường thì người
môi giới phải thực sự quan tâm đến việc tạo dựng thị trường cho một loại chứng
khoán. Vai trò của các nhà tạo lập thị trường được thể hiện thông qua các hoạt
động sau:
Duy trì tính linh hoạt của thị trường đối với một loại chứng
khoán đó được phát hành ra thị trường. Tăng khả năng giao dịch một loại chứng
khoán có thể sinh lời do sự cạnh tranh về giá cả đặt ra giữa các nhà tạo lập thị
trường khác nhau đối với cùng loại chứng khoán đó.
Thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư với một loại chứng
khoán không niêm yết trên thị trường.
Tăng tính linh hoạt của thị trường đối với một loại chứng
khoán khi tăng số lượng các nhà tạo lập thị trường. Các chuyên gia cũng có thể
trở thành “nhà tạo lập thị trường” đối với một loại chứng khoán cụ thể trong điều
kiện phải chịu sự kiểm soát chặt chẽ. Sự kiểm soát này sẽ hạn chế được các sai
phạm nếu họ lạm dụng quyền hành độc quyền của mình tại Sở giao dịch.
Bên cạnh đó, các nhà tạo lập thị trường có xu hướng cạnh
tranh với nhau do luôn có nhiều nhà tạo lập thị trường đối với một chứng khoán,
do đó thị trường OTC được đánh giá là có khả năng tự điều chỉnh tốt hơn thị trường
giao dịch tập trung. Cả chuyên gia chứng khoán và nhà tạo lập thị trường đều được
tiếp cận với các thông tin đặc biệt do họ thường xuyên tiếp cận trực tiếp với
các thông tin trên sổ lệnh.
Vì vậy họ có nhiều khả năng bị “rò rỉ” thông tin khi có sự
biến động thị trường. Nếu không bị cấm, các chuyên gia và các nhà tạo lập thị
trường có thể sử dụng các thông tin này (bao gồm thông tin nội bộ) để thực hiện
kinh doanh cho chính họ nhằm thu lợi nhuận. Đó cũng chính là lý do tại sao những
đối tượng này bị kiểm soát chặt chẽ.
Cẩn trọng khi giao dịch với các công ty chứng khoán
Hiện tại, cách tiếp cận dễ nhất của nhà đầu tư với thị trường
chứng khoán là qua các công ty chứng khoán. Tại các thị trường chứng khoán lớn
trên thế giới, các hình thức đầu tư chứng khoán cũng đã “xâm nhập” vào tư duy của
mọi người. Trên những thị trường này, có thể thấy lượng khách hàng đến các công
ty chứng khoán mở tài khoản giao dịch nói riêng hay lượng người quan tâm đến chứng
khoán nói chung ngày một tăng Các công ty chứng khoán được làm đại lý phát hành
chứng khoán niêm yết hoặc không cho các tổ chức phát hành.
Tuy nhiên, vẫn có rất nhiều công ty chứng khoán lợi dụng những
khe hở của pháp luật để tiến hành các hành vi tiêu cực mà nếu không cẩn thận
các nhà đầu tư rất dễ gặp rủi ro.
Tư vấn vì lợi ích cá nhân của các công ty chứng khoán: Do ý
đồ cá nhân, công ty chứng khoán có thể sẽ tư vấn đầu tư không phù hợp với nhu cầu,
khả năng tài chính và mục tiêu của khách hàng. Do đó, khách hàng cần nhận thức
rằng, mình muốn được hướng dẫn đầu tư phù hợp với bản thân mình chứ không phải
phù hợp với người môi giới. Mỗi khoản đầu tư được tư vấn đều cần có lời giải
thích cặn kẽ, gồm cả việc khuyến cáo rủi ro.
Vi phạm
quy định giao dịch công bằng:
Các hoạt động sau đây của các công ty chứng khoán bị xem là
vi phạm những quy định liên quan đến giao dịch công bằng:
Đề nghị thực hiện việc đầu cơ chứng khoán mà không xem xét
tình hình tài chính của khách hàng và đảm bảo khách hàng không chịu rủi ro.
Mở tài khoản khống chế thực hiện việc kinh doanh chứng
khoán trái phép.
Thực hiện các giao dịch ngoài thẩm quyền được giao.
Đề nghị mua chứng khoán không thích hợp với khả năng chi trả
của khách hàng.
Các hoạt động lừa đảo (chẳng hạn như giả mạo và cung cấp
không đầy đủ hoặc không cung cấp số liệu thực tế).
Giao dịch thái quá
Hành vi giao dịch thái quá có nghĩa là giao dịch thường
xuyên và với số lượng lớn trên tài khoản của khách hàng nhằm mục đích nhận hoa
hồng mà không nhằm đạt được các mục tiêu khách hàng đã đề ra. Đây là hành vi lạm
dụng trách nhiệm ủy quyền của khách hàng. Một trong những biện pháp để ngăn chặn
hành vi lạm dụng này là nhà đầu tư cần phải yêu cầu tất cả tài khoản mà mình ủy
quyền cho công ty chứng khoán phải được giám sát viên của công ty chứng khoán
xem xét thường xuyên.
Vay và cho vay tiền và chứng khoán
Vay tiền và vay chứng khoán của khách hàng: các công ty chứng
khoán bị cấm vay tiền hay chứng khoán từ khách hàng trừ phi khách hàng là ngân
hàng hay các tổ chức tài chính có chức năng thực hiện việc cho vay tiền chứng
khoán.
Cho khách hàng vay tiền và chứng khoán
Các công ty chứng khoán cũng bị cấm cho khách hàng vay tiền
hay chứng khoán. Quy định này không áp dụng cho nghiệp vụ vay bảo chứng của các
công ty chứng khoán hay việc nhà mô giới chứng khoán cho vay theo nghiệp vụ
thông thường.
Xuyên tạc
Các công ty chứng khoán có thể xuyên tạc, nói không đúng về
bản thân hay về các dịch vụ của công ty mình đối với khách hàng tiềm năng. Do
đó, theo quy định, công ty chứng khoán không được phép xuyên tạc về:
Trình độ, kinh nghiệm và học vấn.
Loại hình dịch vụ phục vụ khách hàng
Các loại phí
Việc công bố không chính xác hay không công bố các sự kiện
quan trọng liên quan đến những vấn đề trên cũng bị coi là xuyên tạc. Khách hàng
sẽ phải khó khăn khi so sánh chất lượng dịch vụ giữa các công ty chứng khoán nếu
khách hàng không được cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác liên quan đến vấn đề
chuyên môn.
Sử dụng các báo cáo, công trình nghiên cứu của các công ty
hoặc cá nhân khách: Công ty chứng khoán không được phép sử dụng các nghiên cứu
phân tích hay đề nghị do cá nhân hay các công ty chứng khoán khác tiến hành mà
không công bố rằng, các báo cáo này không phải do chính họ thực hiện. Công ty
chứng khoán có thể sử dụng các kết quả nghiên cứu trong các báo cáo hay phân
tích của người khác nhưng không được tự nhận rằng, các báo cáo, nghiên cứu đó
là của mình. Có thể nói, nhà đầu tư đến bất kỳ công ty chứng khoán nào cũng đều
dễ dàng được tiếp cận với những thông tin thị trường, những lời khuyên của nhà
mô giới, hoặc tư vấn của các chuyên gia…Đó là tại những thị trường lâu đời như
phố Wall, Nhật Bản, Hông Kong.
Tuy nhiên, tại những thị trường chứng khoán còn rất mới và
sơ khai như thị trường Việt Nam, các chủ thể hoạt động trên thị trường vẫn
trong giai đoạn vừa làm vừa bổ sung và củng cố nên nhà đầu tư chưa có thể có cơ
sở để đặt niềm tin tuyệt đối vào bất kỳ một định chế tài chính nào.
Note:
Quý độc giả của chúng tôi khi đọc đến đoạn này chắc hẳn bạn là một người nghiêm túc
muốn học hỏi, tích lũy kiến thức để tham gia quá trình đầu tư sinh lời. Chúng
tôi, phần nào đánh giá cao sự nghiêm túc, tìm tòi, học hỏi của các bạn.
Bài 84 của ACESTOCK (chúng tôi) phát hành đến đây là kết thúc, cùng đón chờ những kiến thức cơ bản khác nhưng lại vô cùng hữu ích trong quá trình đầu tư của bạn mà ở Bài 85 mà chúng tôi sẽ đăng tải trong thời gian ngắn nhất.
ACESTOCK#luôn#đồng#hành#cùng#bạn.
0 Comments